Drought Relief 2026 : राज्यातील दुष्काळग्रस्त भागातील शेतकऱ्यांसाठी आनंदाची बातमी आली आहे. खरीप हंगामात अपुऱ्या पावसामुळे मोठ्या प्रमाणात पीक नुकसान झाल्याने महाराष्ट्र शासनाने ३०४ दुष्काळी तालुक्यांमधील पात्र शेतकऱ्यांना प्रत्येकी ₹५,००० ची अग्रिम मदत देण्याचा निर्णय घेतला आहे. ही मदत थेट बँक खात्यात जमा होण्यास सुरुवात झाली आहे. दिवाळीच्या तोंडावर बळीराजाला थोडा दिलासा मिळावा, या उद्देशाने सरकारने हा महत्त्वपूर्ण निर्णय घेतला.
किती शेतकऱ्यांना लाभ आणि किती निधी?
शासनाने सुमारे दीड कोटी शेतकऱ्यांसाठी एकूण ७,५०० कोटी रुपयांच्या खर्चाची मान्यता दिली आहे. सध्या पहिल्या टप्प्यात ७३ लाखाहून अधिक शेतकऱ्यांच्या खात्यात ही रक्कम जमा झाली आहे. उर्वरित पात्र शेतकऱ्यांच्या खात्यातही लवकरच पैसे जमा होतील, अशी अपेक्षा आहे.
ही अग्रिम मदत आहे. नंतर पीक नुकसानीच्या पंचनाम्यानुसार पूर्ण नुकसानभरपाई वेगळी मिळेल.
कोणाला मिळणार ही मदत? (पात्रता निकष)
मदत मिळण्यासाठी मुख्य अटी या आहेत:
- राज्यातील ३०४ दुष्काळ जाहीर झालेल्या तालुक्यांमधील शेतकरी असावेत.
- खरीप हंगामात पिकांचे ३३ टक्क्यांपेक्षा जास्त नुकसान झाले असावे.
- नोंदणीकृत शेतकरी असावा (शेतकरी ओळख क्रमांक / Farmer ID असणे आवश्यक).
- मदत थेट डीबीटी (Direct Benefit Transfer) द्वारे आधार लिंक केलेल्या बँक खात्यात जमा होईल.
पूर्वी ‘कुटुंब’ हा निकष होता, आता तो बदलून ‘नोंदणीकृत शेतकरी’ हा निकष लागू करण्यात आला आहे. त्यामुळे प्रत्येक पात्र शेतकऱ्याला स्वतंत्रपणे मदत मिळेल.
कोणाला मिळणार नाही?
काही श्रेणीतील व्यक्तींना ही अग्रिम मदत अनुज्ञेय नाही. यात समावेश आहे:
- विद्यमान किंवा भूतपूर्व मंत्री, राज्यमंत्री
- लोकसभा, राज्यसभा, विधानसभा, विधान परिषद सदस्य
- जिल्हा परिषद, पंचायत समिती आणि नागरी स्थानिक संस्थांचे सदस्य
- काही उच्च वेतन असलेले सरकारी कर्मचारी आणि अधिकारी (शासकीय निर्णयातील निकषानुसार)
तथापि, नंतरच्या काही स्पष्टीकरणांनुसार निकष शिथिल केले गेले आहेत. अधिक अचूक माहितीसाठी स्थानिक तहसील कार्यालय किंवा कृषी विभागाशी संपर्क साधावा.
ई-केवायसीची गरज आहे का?
१ नोव्हेंबर २०२५ पासून आतापर्यंत ज्या शेतकऱ्यांनी कोणत्याही शासकीय योजनेअंतर्गत ई-केवायसी पूर्ण केली आहे, त्यांना पुन्हा ई-केवायसी करण्याची गरज नाही. वनपट्टाधारक शेतकऱ्यांसाठीही विशेष व्यवस्था आहे.
पैसे कसे आणि केव्हा जमा होतील?
- कृषी विभागाच्या अॅग्रीस्टॅक प्रणालीतील शेतकरी ओळख क्रमांकाच्या आधारे वितरण होत आहे.
- पैसे थेट बँक खात्यात जमा होतात.
- बँकांना सूचना देण्यात आली आहे की या रकमेतून कर्ज वसुली करू नये.
- दिवाळीपूर्वी बहुतांश पात्र शेतकऱ्यांच्या खात्यात पैसे पोहोचण्याचे उद्दिष्ट आहे.
शेतकऱ्यांनी काय करावे?
- आपल्या बँक खात्यात पैसे जमा झाले आहेत का, ते तपासा.
- जर पैसे आले नसतील आणि आपण पात्र असल्याचे वाटत असेल, तर स्थानिक कृषी अधिकारी, तहसीलदार किंवा जिल्हाधिकारी कार्यालयाशी संपर्क साधा.
- जिल्ह्याच्या अधिकृत संकेतस्थळावर लाभार्थ्यांची यादी प्रसिद्ध होत आहे. ती तपासा.
- आधार आणि बँक खाते लिंक असल्याची खात्री करा.
दुष्काळाने अडचणीत सापडलेल्या शेतकऱ्यांसाठी ही ₹५,००० ची अग्रिम मदत तात्काळ दिलासा देणारी आहे. शासनाने वेगाने वितरण सुरू केले असून आतापर्यंत लाखो शेतकऱ्यांच्या खात्यात पैसे जमा झाले आहेत. पूर्ण नुकसानभरपाईसाठी पंचनामे आणि पुढील प्रक्रिया सुरू आहे.
आपण पात्र शेतकरी असाल तर आपल्या खात्यात पैसे आले आहेत का, हे तपासून घ्या. अधिक माहितीसाठी जिल्हा कृषी विभाग किंवा मदत व पुनर्वसन विभागाशी संपर्क साधा. बळीराजाला साथ देण्यासाठी शासनाने हा निर्णय घेतला आहे, आता योग्य वेळेत मदत पोहोचणे गरजेचे आहे.
