diwali anudan : महाराष्ट्रातील दुष्काळग्रस्त शेतकऱ्यांसाठी दिवाळीपूर्वीची मोठी आनंदाची बातमी आली आहे. राज्य सरकारने दुष्काळी भागातील पात्र शेतकऱ्यांना प्रत्येकी ५ हजार रुपयांची अग्रीम मदत देण्याचा निर्णय घेतला आहे. ही रक्कम थेट बँक खात्यात जमा होणार असून, अनेक जिल्ह्यांमध्ये वितरण सुरूही झाले आहे. उपमुख्यमंत्री एकनाथ शिंदे यांनीही नांदेडमधून याबाबत स्पष्ट अपडेट दिले आहेत. आता प्रश्न आहे – ही मदत कोणाला मिळणार? EKYC करावी लागणार का? आणि पैसे कधी खात्यात येतील?
काय आहे ही दिवाळी अनुदान योजना?
राज्यातील सुमारे ३०४-३०५ दुष्काळग्रस्त तालुक्यांमधील शेतकऱ्यांना पीक नुकसानीपोटी ही ५ हजार रुपयांची आगाऊ मदत दिली जात आहे. यासाठी सरकारने सुमारे ७५०० कोटी रुपयांचा निधी मंजूर केला आहे. ही रक्कम पूर्ण भरपाई नसून, दिवाळीपूर्वी शेतकऱ्यांना तात्काळ दिलासा देण्यासाठीची अग्रीम मदत आहे. नंतर पीक नुकसानीच्या पंचनाम्यानुसार उर्वरित मदत मिळण्याची शक्यता आहे.
मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांनी यापूर्वीच या निर्णयाची घोषणा केली होती. आता प्रक्रिया वेगाने सुरू झाली असून, काही ठिकाणी शेतकऱ्यांच्या खात्यात पैसे जमा होऊ लागले आहेत. ४ नोव्हेंबरपूर्वी मोठ्या संख्येने शेतकऱ्यांना ही मदत मिळण्याचे नियोजन आहे.
कोणाला मिळणार ही मदत? पात्रतेचे निकष
- दुष्काळ जाहीर झालेल्या तालुक्यांमधील नोंदणीकृत शेतकरी.
- ज्यांचे पीक नुकसान ३३ टक्क्यांपेक्षा जास्त आहे.
- फार्मर आयडी असलेले किंवा ई-केवायसी पूर्ण केलेले शेतकरी.
- वनपट्टाधारक शेतकऱ्यांनाही EKYC च्या आधारे मदत मिळू शकते.
- काही श्रेणीतील व्यक्ती (जसे की उच्च वेतन असलेले कर्मचारी, आयकर भरणाऱ्या बिगरशेती उत्पन्न असलेले इ.) यातून वगळले जाऊ शकतात.
जर तुमचे नाव यादीत असेल आणि बँक खाते फार्मर आयडीशी जोडलेले असेल, तर पैसे थेट जमा होतील. यादी तपासण्यासाठी तहसील कार्यालय किंवा संबंधित पोर्टलवर संपर्क साधा.
EKYC करावी लागणार का? कोणी करावी?
हा सर्वात महत्त्वाचा मुद्दा आहे.
ज्या शेतकऱ्यांनी १ नोव्हेंबर २०२५ नंतर कोणत्याही सरकारी योजनेसाठी (PM Kisan, इतर कृषी योजना) EKYC पूर्ण केली आहे, त्यांना पुन्हा EKYC करण्याची गरज नाही.
ज्यांनी अद्याप EKYC केलेली नाही किंवा जुनी EKYC आहे, त्यांनी तात्काळ प्रक्रिया पूर्ण करावी. अन्यथा पैसे अडकण्याची शक्यता आहे.
EKYC कशी करायची?
- जवळच्या CSC केंद्र, ग्रामपंचायत किंवा तहसील कार्यालयात जा.
- आधार कार्ड, मोबाइल नंबर आणि बायोमेट्रिक (फिंगरप्रिंट किंवा आयरीस) वापरून प्रक्रिया पूर्ण करा.
- ऑनलाइन पर्याय उपलब्ध असल्यास अधिकृत पोर्टलवरून OTP द्वारेही करता येते.
- प्रक्रिया पूर्ण झाल्यानंतर तुमचा फार्मर आयडी आणि बँक खाते अपडेट असल्याची खात्री करा.
EKYC पूर्ण न केल्यास अनेक शेतकऱ्यांचे पूर्वीही पैसे रोखले गेले आहेत. त्यामुळे आजच ही प्रक्रिया पूर्ण करणे फायदेशीर ठरेल.
पैसे कधी आणि कसे मिळतील?
- वितरण प्रक्रिया सुरू झाली आहे. काही तालुक्यांमध्ये (उदा. सोलापूर जिल्ह्यातील बार्शी) आधीच पैसे जमा झाल्याचे वृत्त आहे.
- सरकारचा उद्देश दिवाळीपूर्वी शक्य तितक्या शेतकऱ्यांच्या खात्यात रक्कम पोहोचवणे आहे.
- पैसे थेट बँक खात्यात DBT द्वारे जमा होतील. फार्मर आयडीशी लिंक असलेले खाते असणे आवश्यक आहे.
- जर पैसे आले नसतील तर तलाठी/तहसील कार्यालयात संपर्क साधा आणि तुमची माहिती तपासा. अनाववश्यक धावपळ करण्यापूर्वी स्वतःची पात्रता आणि EKYC स्टेटस तपासून घ्या.
शेतकऱ्यांनी काय काळजी घ्यावी?
- फार्मर आयडी, आधार आणि बँक खाते यांची जुळवाजुळव बरोबर आहे का ते तपासा.
- मोबाइल नंबर अपडेट ठेवा, जेणेकरून SMS अपडेट मिळतील.
- खोटी माहिती किंवा दलालांच्या सापळ्यात पडू नका. अधिकृत मार्गानेच प्रक्रिया करा.
- मदत मिळाल्यानंतरही पुढील पंचनामा आणि पूर्ण भरपाईबाबत अपडेट्स पाहा.
दुष्काळाने शेतकरी अडचणीत असताना ही अग्रीम मदत त्यांच्यासाठी मोठा आधार ठरणार आहे. दिवाळीच्या तोंडावर हा आर्थिक दिलासा अनेक कुटुंबांना मदत करेल. जर तुम्ही पात्र शेतकरी असाल तर आजच EKYC आणि खाते तपशील तपासा. उद्यापासून आणखी शेतकऱ्यांच्या खात्यात पैसे येण्याची शक्यता आहे.