diwali anudan 2026 : महाराष्ट्रातील दुष्काळग्रस्त शेतकऱ्यांसाठी दिवाळीपूर्वीची मोठी दिलासा देणारी बातमी आली आहे. मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांच्या नेतृत्वाखालील सरकारने ३०४ दुष्काळी तालुक्यांतील पात्र शेतकऱ्यांना प्रत्येकी ५ हजार रुपयांची अग्रीम मदत देण्याचा निर्णय घेतला आहे. यासाठी सुमारे ७५०० कोटी रुपयांचा निधी मंजूर करण्यात आला असून सुमारे दीड कोटी शेतकऱ्यांना याचा फायदा होण्याची अपेक्षा आहे.
सर्वात महत्त्वाचा बदल म्हणजे नवीन शासन निर्णयात (GR) ‘कुटुंब’ या निकषाऐवजी ‘नोंदणीकृत शेतकरी’ हा निकष लागू करण्यात आला आहे. पूर्वी एका कुटुंबाला एकच मदत मिळण्याची शक्यता होती, पण आता प्रत्येक नोंदणीकृत शेतकऱ्याला स्वतंत्रपणे ५ हजार रुपये मिळू शकतात. त्यामुळे एका कुटुंबात एकाहून अधिक शेतकरी नोंदणीकृत असतील तर प्रत्येकाला वेगळे पैसे मिळण्याची संधी आहे.
कोणाला मिळणार ही मदत?
- राज्यातील ३०४ दुष्काळग्रस्त तालुक्यांतील शेतकरी.
- खरीप हंगामात पिकांचे ३३ टक्क्यांपेक्षा जास्त नुकसान झालेले असणे आवश्यक.
- शेतकरी म्हणून नोंदणीकृत (Farmer ID / AgriStack शी संबंधित) असणे.
- थेट लाभ हस्तांतरण (DBT) पद्धतीने बँक खात्यात पैसे जमा होतील.
यापूर्वी काही जाचक अटी होत्या, पण आता मदत व पुनर्वसन विभागाने त्या शिथिल केल्या आहेत. १ नोव्हेंबर २०२५ नंतर कोणत्याही सरकारी योजनेसाठी ई-केवायसी केलेली असेल तर पुन्हा करण्याची गरज नाही. यामुळे वितरण प्रक्रिया वेगाने सुरू झाली आहे आणि काही ठिकाणी (उदा. बार्शी) खात्यात पैसे जमा होण्यास सुरुवात झाली आहे.
एका कुटुंबात किती जणांना मिळेल?
नवीन GR नुसार कुटुंब मर्यादा नाही. ज्या ज्या व्यक्ती स्वतंत्रपणे शेतकरी म्हणून नोंदणीकृत आहेत आणि पात्रता निकष पूर्ण करतात, त्या सर्वांना वेगवेगळे ५ हजार रुपये मिळू शकतात. सामाईक जमीन (७/१२ वर अनेक नावे) असली तरीही, जो शेतकरी म्हणून नोंदणीकृत आहे त्याला लाभ मिळेल. मात्र, शेती न करणाऱ्या किंवा नोंदणी नसलेल्या व्यक्तींना हा लाभ लागू होणार नाही.
कोणाला मिळणार नाही?
- मंत्री, खासदार, आमदार, नगरसेवक, जिल्हा परिषद/पंचायत समिती सदस्य.
- आयकर भरणाऱ्या व्यक्ती.
- २५ हजारांपेक्षा जास्त पगार असलेले शासकीय/निमशासकीय कर्मचारी.
- सहकारी संस्थांचे काही पदाधिकारी.
ही मदत अंतिम नुकसान भरपाई नसून फक्त अग्रीम (आगाऊ) दिलासा आहे. पंचनामे पूर्ण झाल्यानंतर उर्वरित मदत वेगळी दिली जाईल.
पैसे कधी आणि कसे मिळतील?
वितरण सुरू झाले आहे. पात्र शेतकऱ्यांची यादी आणि रक्कम जिल्हा संकेतस्थळांवर प्रसिद्ध केली जाईल. तुमचे बँक खाते आधार आणि Farmer ID शी लिंक असल्याची खात्री करा. अद्याप पैसे न आले असल्यास तलाठी किंवा संबंधित कार्यालयाकडे चौकशी करण्यापूर्वी ऑनलाइन स्टेटस तपासा.
दुष्काळाने अडचणीत आलेल्या बळीराजाला दिवाळीपूर्वी थोडासा आर्थिक आधार मिळावा या उद्देशाने हा निर्णय घेण्यात आला आहे. नवीन GR मुळे अधिकाधिक पात्र शेतकऱ्यांना थेट लाभ मिळण्याचा मार्ग मोकळा झाला आहे. अधिक अचूक माहितीसाठी स्थानिक प्रशासनाकडे किंवा अधिकृत शासन निर्णयाची पुष्टी करून घ्या.
